鈥濻okovia Accords鈥�: globalna regulacja i jej filmowe konsekwencje
W filmie Captain America: Civil War osi膮 sporu staje si臋 przyj臋ty w ramach ONZ dokument porz膮dkuj膮cy spos贸b dzia艂ania superbohater贸w. Jego celem ma by膰 ograniczenie szk贸d ubocznych i wprowadzenie mi臋dzynarodowego nadzoru po serii katastrofalnych wydarze艅 鈥� od infiltracji S.H.I.E.L.D. po zagro偶enie ze strony sztucznej inteligencji i powa偶ne straty w ludno艣ci cywilnej.
Regulacja rozbija 艣rodowisko heros贸w: Tony Stark widzi w niej szans臋 na zmniejszenie ofiar cywilnych, Steve Rogers ostrzega przed upolitycznieniem Avengers i spadkiem ich skuteczno艣ci. To fabularny sp贸r o mandat, odpowiedzialno艣膰 i kontrol臋.
Dr St臋pie艅 zwraca uwag臋, 偶e widz nie dostaje pe艂nego brzmienia aktu 鈥� 鈥瀢idzimy tylko tyle, ile wymaga fabu艂a鈥�. Co wi臋cej, w p贸藕niejszych produkcjach MCU pojawia si臋 wzmianka, i偶 Sokovia Accords zosta艂y zniesione, bez wyja艣nienia procedury i trybu tej decyzji 鈥� ciekawy, ale pomini臋ty w膮tek z perspektywy prawniczej.
鈥濻uperhuman Registration Act鈥�: ameryka艅ski pierwowz贸r i sp贸r o to偶samo艣膰
Komiksowy Akt Rejestracji Superbohater贸w 鈥� osadzony wy艂膮cznie w porz膮dku prawnym USA 鈥� rodzi si臋 po tragicznej w skutkach akcji m艂odych heros贸w. Dyskusja publiczna przeradza si臋 w decyzj臋 Kongresu i podpis prezydenta. Konsekwencje tej regulacji nap臋dzaj膮 fabu艂臋 na lata, a sp贸r rozdziera 艣rodowisko superbohaterskie.
Kluczowy problem komiksowego rozwi膮zania to wym贸g rejestracji pod prawdziwym nazwiskiem 鈥� uderzaj膮cy w instytucj臋 tajnej to偶samo艣ci i bezpiecze艅stwo bliskich. W艂a艣nie ten element, nieobecny w MCU, czyni konflikt bardziej wielowymiarowym i prawniczo 鈥瀏臋stym鈥�.
Popkultura jako zwierciad艂o realnych debat
Analiza dr. St臋pnia pokazuje, 偶e obie narracje 鈥� filmowa i komiksowa 鈥� przetwarzaj膮 realne l臋ki i napi臋cia: potrzeb臋 kontroli po traumatycznych wydarzeniach, sp贸r o zakres w艂adzy wykonawczej i legislacyjnej oraz pytanie, jak daleko mo偶na si臋 posun膮膰 w imi臋 bezpiecze艅stwa.
Wyk艂ad stanowi zaproszenie do powa偶nej rozmowy o tym, co fikcja m贸wi o prawie 鈥� i jak prawo kszta艂tuje nasz膮 wyobra藕ni臋 o odpowiedzialno艣ci, wolno艣ci i pa艅stwowym nadzorze. Ju偶 wkr贸tce b臋dzie okazja, by ponownie us艂ysze膰 go na 偶ywo. W ramach Festiwalu Lema 2025 dr Jakub St臋pie艅 wyg艂osi wyk艂ad 鈥濳to pilnuje pilnuj膮cych? O stosunku superbohater贸w do prawa i prawa do superbohater贸w鈥�.
- 8 pa藕dziernika, godz. 15.00
- Scena M艂odych 鈥� Sala Kinowa Odeon, EC1 艁贸d藕 (ul. Targowa 1/3)
Festiwal Lema to wyj膮tkowe po艂膮czenie nauki, sztuki i popkultury. Jako Uniwersytet 艁贸dzki z dum膮 wsp贸艂tworzymy to wyj膮tkowe wydarzenie popularyzuj膮ce wiedz臋. Gor膮co zach臋camy do pe艂nym inspiruj膮cych rozm贸w, spotka艅 i paneli eksperckich oraz do wzi臋cia udzia艂u.
Dr Jakub St臋pie艅 鈥� konstytucjonalista i wyk艂adowca Uniwersytetu 艁贸dzkiego, zatrudniony w Katedrze Prawa Konstytucyjnego. Absolwent WPiA U艁 (2017), w 2023 roku obroni艂 rozpraw臋 doktorsk膮 pt. 鈥濻tosunki pa艅stwa i Ko艣cio艂a katolickiego w konstytucyjnym porz膮dku III Rzeczypospolitej Polskiej鈥�. W pracy naukowej koncentruje si臋 na analizie relacji pa艅stwo鈥揔o艣ci贸艂 w Polsce, prawie wyznaniowym oraz wolno艣ci sumienia i religii. Szczeg贸lnie interesuje go praktyczne funkcjonowanie tych zagadnie艅 w 艣wietle regulacji prawnych i zasad konstytucyjnych, a tak偶e ich wp艂yw na dynamik臋 偶ycia publicznego. Prywatnie pasjonuje si臋 histori膮 powszechn膮 i histori膮 Ko艣cio艂a, a tak偶e literatur膮, kinematografi膮 i popkultur膮.
Redakcja: Ma艂gorzata Jasi艅ska i Micha艂 Gruda (Centrum Wsp贸艂pracy z Otoczeniem i Spo艂ecznej Odpowiedzialno艣ci Uczelni)