Nagrod臋 przyznano w uznaniu dla opracowania kompleksowego modelu funkcjonowania i planowania tzw. b艂臋kitnej i zielonej infrastruktury (obejmuj膮cej ziele艅 i wod臋 w miastach, w tym m.in. tereny zieleni, zbiorniki wodne, zielone dachy, ogrody deszczowe), tak aby uwolni膰 jej pe艂en potencja艂.
Zesp贸艂 ENABLE opracowa艂 tak偶e nowe narz臋dzia analityczne s艂u偶膮ce do oceny efekt贸w funkcjonowania b艂臋kitnej i zielonej infrastruktury. Jego badania przyczyniaj膮 si臋 do zabezpieczenia r贸偶norodno艣ci biologicznej w dynamicznych, zdominowanych przez cz艂owieka systemach spo艂eczno-ekologicznych w miastach i aglomeracjach.
Lepsze zrozumienie warunk贸w, w kt贸rych r贸偶ne typy i elementy b艂臋kitnej oraz zielonej infrastruktury przynosz膮 wiele wzajemnie powi膮zanych korzy艣ci, oraz sposobu, w jaki s膮 one odbierane przez r贸偶ne grupy beneficjent贸w, umo偶liwi zwi臋kszenie skali dobrych przyk艂ad贸w i skuteczne wdra偶anie projekt贸w rozwi膮za艅 opartych na przyrodzie
尘贸飞颈 prof. Jakub Kronenberg z Zak艂adu Analiz System贸w Spo艂eczno-Ekologicznych U艁.
Naukowcy U艁: b艂臋kitna i zielona infrastruktura odpowiedzi膮 na zmiany klimatu
B艂臋kitna i zielona infrastruktura (BZI) to system po艂膮czonych, wzajemnie powi膮zanych element贸w zieleni i wody, 艣wiadomie planowany, aby zwi臋kszy膰 korzy艣ci, jakie oferuje nam przyroda. Najcz臋艣ciej 尘贸飞颈my o b艂臋kitnej i zielonej infrastrukturze w miastach, natomiast w ramach projektu ENABLE analizowano j膮 w kontek艣cie powi膮za艅 mi臋dzy miastem a jego podmiejskim otoczeniem.
Do infrastruktury mo偶na zaliczy膰 elementy, kt贸re pozwalaj膮 efektywnie zagospodarowa膰 wod臋 鈥� np. deszcz贸wk臋. W艣r贸d element贸w BZI wymieni膰 mo偶na m.in:
- zbiorniki i stawy retencyjne,
- niecki infiltracyjne,
- muldy i rowy,
- ogrody deszczowe.
W dobie zmian klimatycznych coraz cz臋艣ciej mamy do czynienia z ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi, jak susze czy podtopienia i powodzie. Wp艂ywa na to tak偶e zag臋szczenie zabudowy i nadmierne uszczelnianie powierzchni przepuszczalnych oraz teren贸w biologicznie czynnych, przez co raz mamy niedob贸r, a raz nadmiar wody. Dlatego rozw贸j b艂臋kitnej i zielonej infrastruktury to przysz艂o艣膰 miast i miasteczek w adaptacji do zmian klimatu.
Jak b艂臋kitn膮 i zielon膮 infrastruktur臋 badali naukowcy z Uniwersytetu 艁贸dzkiego?
Zesp贸艂 realizuj膮cy projekt ENABLE w 艁odzi bada艂 w szczeg贸lno艣ci bariery utrudniaj膮ce dost臋pno艣膰 oraz atrakcyjno艣膰 b艂臋kitnej i zielonej infrastruktury. Badacze przeanalizowali r贸wnie偶 dost臋p do teren贸w zieleni w 艁odzi z perspektywy sprawiedliwo艣ci 艣rodowiskowej. Przygl膮dali si臋 dost臋pno艣ci b艂臋kitnej i zielonej infrastruktury dla okre艣lonych, zmarginalizowanych grup spo艂ecznych 鈥� w szczeg贸lno艣ci os贸b w kryzysie bezdomno艣ci, dzieci i ludzi starszych, a tak偶e os贸b zale偶nych od 艣wiadcze艅 spo艂ecznych. Wzi臋to przy tym pod uwag臋 perspektyw臋 wybranych zjawisk urbanistycznych, takich jak niekontrolowany rozw贸j miast.
Naukowcy z Uniwersytetu 艁贸dzkiego wykorzystali swoj膮 wiedz臋 z zakresu ekonometrii przestrzennej, aby zaproponowa膰 innowacyjne podej艣cia do badania sprawiedliwo艣ci 艣rodowiskowej. Uwzgl臋dnili dost臋p ca艂ych grup spo艂ecznych do kulturowych i regulacyjnych us艂ug ekosystem贸w (przywi膮zanie do miejsca oraz 艂agodzenie ha艂asu). Po艂膮czyli tak偶e sprawiedliwo艣膰 艣rodowiskow膮 i wycen臋 rynkow膮 艣rodowiska (tzw. wycena hedoniczna).
Do chwili zako艅czenia projektu zesp贸艂 projektu ENABLE z 艁odzi opublikowa艂 25 artyku艂贸w
w mi臋dzynarodowych czasopismach naukowych. Kolejne artyku艂y s膮 przygotowywane, na uko艅czeniu jest te偶 praca doktorska oparta na badaniach realizowanych w ramach ENABLE.
ENABLE 鈥� badania inter- i transdyscyplinarne
Projekt ENABLE, kt贸rego pe艂na nazwa brzmi: Enabling Green and Blue Infrastructure Potential in Complex Social-Ecological Regions (鈥濿spieranie zielono-b艂臋kitnej infrastruktury w z艂o偶onych systemach spo艂eczno-ekologicznych 鈥� opracowanie systemowego podej艣cia dla rozwi膮zywania skomplikowanych problem贸w 艣rodowiskowych鈥�), realizowany by艂 w latach 2016-2019 przez 11 instytucji naukowych.
Badania prowadzone w ramach projektu mia艂y charakter inter-, a nawet transdyscyplinarny. Badania prowadzone na odnosi艂y si臋 m.in. do zagadnie艅 z zakresu ekonomii i finans贸w (nowa interpretacja poj臋cia d贸br luksusowych w kontek艣cie d贸br nierynkowych, nowatorskie badania z zakresu ekonometrii przestrzennej, w tym ich po艂膮czenie z analiz膮 segregacji spo艂ecznej, a tak偶e badania dotycz膮ce sprawiedliwo艣ci 艣rodowiskowej), a tak偶e geografii spo艂eczno-ekonomicznej i gospodarki przestrzennej (planowanie b艂臋kitnej i zielonej infrastruktury w miastach, nieformalnych teren贸w zieleni, nowe propozycje analiz przestrzennych) oraz nauk biologicznych (opracowanie metodologicznych i systemowych rozwi膮za艅 dla planowania przestrzennego miasta przysz艂o艣ci w oparciu o b艂臋kitn膮 i zielon膮 infrastruktur臋).
艁膮cznie w realizacj臋 projektu ENABLE zaanga偶owanych by艂o鈥�11 instytucji naukowych aktywnie dzia艂aj膮cych na rzecz zr贸wnowa偶onego rozwoju:
- Uniwersytet 艁贸dzki,
- Europejskie Regionalne Centrum Ekohydrologii PAN,
- Stockholm Resilience Centre, Szwecja (lider projektu),
- Mi臋dzynarodowa Unia Ochrony Przyrody, Belgia,
- Uniwersytet Humboldt贸w, Niemcy,
- Instytut Ekologiczny, Niemcy,
- ICLEI, Niemcy,
- Uniwersytet Autonomiczny w Barcelonie, Hiszpania,
- Norweski Instytut Bada艅 Przyrody (NINA), Norwegia,
- Uniwersytet Erazma w Rotterdamie, Holandia,
- The New School, Stany Zjednoczone.
jest programem, w ramach kt贸rego finansowane s膮 badania podstawowe dotycz膮ce szeroko rozumianego zr贸wnowa偶onego rozwoju, z naciskiem na bior贸偶norodno艣膰 i us艂ugi ekosystem贸w. Uczestnicz膮 w nim narodowe jednostki finansuj膮ce badania podstawowe, w tym NCN, kt贸re dofinansowuj膮 wybrane projekty. Dodatkowe finansowanie pochodzi z programu H2020. Program BiodivERsA k艂adzie nacisk na promowanie wsp贸艂pracy mi臋dzynarodowej na rzecz najwy偶szej jako艣ci bada艅 w tym obszarze.
Wi臋cej o aktywno艣ci prof. Jakuba Kronenberga w odniesieniu do problematyki zieleni miejskiej:
Zapraszamy do sprawdzania informacji znajduj膮cych si臋 w , w tym aktualno艣ci o naborach w konkursach na granty, jak r贸wnie偶 przewodnika dotycz膮cego realizacji i zarz膮dzania projektami.
Materia艂 藕r贸d艂owy: prof. Jakub Kronenberg, NCN, biodiversa.org; redakcja: Honorata Ogieniewska, Centrum Promocji U艁