Czym jest transp艂ciowo艣膰?
Transp艂ciowo艣膰 to jest niezgodno艣膰 p艂ci przypisanej przy urodzeniu (鈥�) a to偶samo艣ci膮 p艂ciow膮, czyli t膮 p艂ci膮 odczuwan膮
鈥� wyja艣nia badaczka.
Oznacza to, 偶e p艂e膰 przypisana komu艣 przy urodzeniu niekoniecznie oddaje to, kim dana osoba naprawd臋 jest.
Dr Soba艅ska zwraca te偶 uwag臋, 偶e warto u偶ywa膰 w艂a艣ciwego s艂ownictwa. Dzi艣 poprawnym okre艣leniem jest 鈥瀟ransp艂ciowo艣膰鈥�, a nie starsze terminy, kt贸re bywaj膮 myl膮ce i nieprecyzyjne.
Najwi臋cej szkody robi膮 uproszczenia
Wok贸艂 os贸b transp艂ciowych wci膮偶 kr膮偶y wiele stereotyp贸w. Jednym z najcz臋stszych jest przekonanie, 偶e to wyb贸r, moda albo fanaberia.
Najwi臋ksze nieporozumienia bior膮 si臋 z postaw ludzi, kt贸rzy niewiele o transp艂ciowo艣ci wiedz膮, ale przez te uproszczenia, stereotypy, uprzedzenia my艣l膮, 偶e wiedz膮 wystarczaj膮co du偶o.
鈥� m贸wi dr Soba艅ska i dodaje, 偶e wiele os贸b wci膮偶 myli to偶samo艣膰 p艂ciow膮 z orientacj膮 psychoseksualn膮, a przecie偶 to nie jest to samo. Transp艂ciowo艣膰 nie m贸wi o tym, kogo kto艣 kocha, tylko jak膮 p艂e膰 odczuwa. Badaczka przypomina, 偶e od 2022 roku w Mi臋dzynarodowej Klasyfikacji Chor贸b nie jest ona opisywana jako zaburzenie, lecz jako niezgodno艣膰 p艂ciowa.
Nie ma jednej w艂a艣ciwej drogi
Wa偶ne jest te偶 to, 偶e nie ka偶da osoba transp艂ciowa przechodzi tak膮 sam膮 drog臋. Nie ka偶da chce lub mo偶e zdecydowa膰 si臋 na medyczn膮 tranzycj臋.
Tranzycja p艂ciowa to proces przede wszystkim spo艂eczny i zaczyna si臋 od samodefinicji. Co dalej osoba z tym zrobi, to ju偶 zale偶y wy艂膮cznie od jej mo偶liwo艣ci i te偶 potrzeb
鈥� t艂umaczy rozm贸wczyni.
To znaczy, 偶e brak hormon贸w, operacji czy prawnego uzgodnienia p艂ci nie odbiera nikomu prawa do w艂asnej to偶samo艣ci p艂ciowej.
Szacunek zaczyna si臋 od j臋zyka
Jedn膮 z podstawowych spraw jest u偶ywanie w艂a艣ciwego imienia i zaimk贸w. To nie detal ani przesada, ale zwyk艂y wyraz szacunku, kt贸ry nale偶y si臋 ka偶demu.
To taka podstawa szacunku do rozm贸wcy, rozm贸wczyni, osoby
鈥� podkre艣la dr Aleksandra Soba艅ska.
A je艣li kto艣 nie wie, jak si臋 do danej osoby zwraca膰? Najlepiej po prostu zapyta膰.
Jest praktyka pytania o zaimki, je艣li nie wiem
鈥� m贸wi badaczka i wyja艣nia, 偶e to nic z艂ego.
Codzienne bariery s膮 bardzo realne
Osoby transp艂ciowe mierz膮 si臋 nie tylko ze stereotypami, ale te偶 z konkretnymi trudno艣ciami w urz臋dach, ochronie zdrowia czy w 偶yciu zawodowym. Problemem bywaj膮 dokumenty, d艂ugie procedury, kolejki do specjalist贸w_ek i wysokie koszty cz臋艣ci 艣wiadcze艅. Dlatego tak wa偶ne jest, by szko艂y, uczelnie i miejsca pracy tworzy艂y bezpieczne 艣rodowisko. Zdaniem dr Soba艅skiej pom贸c mog膮 mi臋dzy innymi szkolenia i wi臋ksza otwarto艣膰 na inkluzywny j臋zyk.
Co warto zapami臋ta膰?
Na koniec dr Aleksandra Soba艅ska zostawia prost膮, ale wa偶n膮 my艣l:
Warto nie bazowa膰 tylko na stereotypach, uproszczeniach, niezale偶nie o jakiej mniejszo艣ci m贸wimy. Warto otwiera膰 si臋 na inne osoby.
I chyba w艂a艣nie to jest najwa偶niejsze przes艂anie na Dzie艅 Widoczno艣ci Os贸b Transp艂ciowych. Mniej uprzedze艅, wi臋cej s艂uchania, mniej gotowych opinii, wi臋cej zwyk艂ego ludzkiego szacunku. Bo 鈥� jak przypomina badaczka 鈥� osoby transp艂ciowe s膮 po prostu lud藕mi i ka偶dy, kto nie jest osob膮 transp艂ciow膮 lub niebinarn膮 nigdy nie poczuje i nie zrozumie z czym mierz膮 si臋 na co dzie艅 takie osoby. Ka偶dy z nas jest wyj膮tkowy, ale wszyscy pragniemy tego samego 鈥� m贸c by膰 sob膮 i 偶y膰 pe艂ni膮 偶ycia, bez ogranicze艅.
Materia艂: dr Aleksandra Soba艅ska
Redakcja: Kacper Szczepaniak, Centrum Komunikacji Marki U艁