W XVIII stuleciu istnia艂y znaczne r贸偶nice w monarchiach Rzeczypospolitej Obojga Narod贸w i Francji. Z jednej strony w pa艅stwie polsko-litewskim funkcjonowa艂a monarchia mixta 鈥� system, w kt贸rym kr贸l panuje, ale nie rz膮dzi, bo jest ograniczony przez szlacht臋. Z drugiej za艣 strony, we Francji, realizowano model monarchii absolutnej, kt贸ry w XVIII wieku by艂 coraz g艂o艣niej kwestionowany. Zar贸wno nad Wis艂膮, jak i nad Sekwan膮 uczeni dyskutowali nad temat idealnej formy ustroju.
Jednym z g艂贸wnych problem贸w w tej debacie by艂 zakres w艂adzy panuj膮cego 鈥� czy powinien by膰 nieograniczony, czy te偶 winien dzieli膰 si臋 ni膮 z poddanymi? Czy idea艂em jest monarcha absolutny czy raczej primus inter pares?
Dr Joanna Orze艂 przeanalizuje obraz w艂adcy w polskich i francuskich dzie艂ach historiograficznych, jak r贸wnie偶 skupi si臋 na transferze kulturowym, czyli przenikaniu my艣li politycznej i sposob贸w prezentowania w艂adcy autorstwa uczonych francuskich do dzie艂 powsta艂ych w Rzeczypospolitej Obojga Narod贸w.
T艂umaczy dr Joanna Orze艂:
Przyk艂adem takiego transferu jest wykorzystanie staro偶ytnego, ale jak偶e ch臋tnie realizowanego we Francji kultu solarnego (Ludwik XIV jako Kr贸l S艂o艅ce) tak偶e przez Polak贸w, np. przez Jakuba Kazimierza Rubinkowskiego. Polskim Kr贸lem S艂o艅ce okaza艂 si臋 w jego panegiryku August II z dynastii Wettyn贸w. Podejm臋 r贸wnie偶 pr贸b臋 odpowiedzi na pytanie, czy idee republika艅skie kultywowane przez cz臋艣膰 uczonych w Rzeczypospolitej mog艂y by膰 interesuj膮ce dla francuskich my艣licieli.
Badaczka podda analizie najwa偶niejsze dzie艂a historiograficzne, autorstwa m.in. Woltera, Monteskiusza i Henriego de Boullainvilliers z Francji czy Stanis艂awa Dunin Karwickiego, Franciszka Bohomolca, Szymona Majchrowicza i Ignacego Krasickiego z Rzeczypospolitej.
Dr Joanna Orze艂 wyja艣nia:
Uwa偶am, 偶e istotny dla badania jest wgl膮d w, dzi艣 powiedzieliby艣my, dzie艂a kultury popularnej, czyli s艂owniki, kompendia wiedzy, wreszcie encyklopedie, kt贸re popularyzowa艂y konkretny, zgodny ze 艣wiatopogl膮dem poszczeg贸lnych autor贸w model idealnego w艂adcy. Dlatego zdecydowa艂am, 偶e si臋gn臋 w swojej pracy tak偶e po tego typu materia艂y.
Dzi臋ki pobytowi badawczemu dr Joanna Orze艂 b臋dzie mie膰 r贸wnie偶 okazj臋, by dokona膰 konfrontacji analiz z badaczami z instytucji goszcz膮cej, czyli Centrum Rolanda Mousniera.
Podsumowuje badaczka:
Zale偶y mi na wsp贸艂pracy z o艣rodkiem, kt贸ry w swoim za艂o偶eniu skupia si臋 na studiach por贸wnawczych w celu lepszego zdefiniowania cywilizacji europejskiej XVI鈥揦VIII wieku.
Materia艂: Wydzia艂 Filozoficzno-Historyczny U艁
Redakcja: Centrum Promocji U艁