Gry komputerowe sta艂y si臋 jedn膮 z najbardziej popularnych form rozrywki. Producenci prze艣cigaj膮 si臋 w tworzeniu coraz to nowych, a tak偶e kolejnych wersji tych ju偶 obecnych na rynku. Wyr贸偶niaj膮 si臋 w艣r贸d nich zw艂aszcza interaktywne tzw. strzelanki oraz rozbudowane strategie ze z艂o偶on膮 mechanik膮. Wiele najbardziej 鈥瀔asowych鈥� tytu艂贸w jest osadzonych w realiach konflikt贸w zbrojnych (np. Battlefield czy Call of Duty).
Jako, 偶e gry tego typu 鈥� opr贸cz warstwy informacyjnej - nios膮 tak偶e spory 艂adunek emocji, mog膮 by膰 stymulatorem zachowa艅 niepo偶膮danych spo艂ecznie 鈥� m贸wi dr Mateusz Pi膮tkowski. - Tak jak cho膰by seria gier Grand Theft Auto, kt贸rej fabu艂a polega na pope艂nianiu przest臋pstw b膮d藕 innych czyn贸w o charakterze niemoralnym. Wielu graczy na przyk艂ad do dzi艣 wspomina misj臋 鈥濶o Russian鈥� w grze Call of Duty Modern Warfare 2, w kt贸rej gracz uczestniczy w ataku terrorystycznym po艂膮czonym z masowym rozstrzeliwaniem os贸b zgromadzonych na lotnisku.
艁贸dzki naukowiec zaobserwowa艂, 偶e podczas rozwijania w膮tk贸w fabularnych w grach osadzonych w realiach wojny odes艂anie do mi臋dzynarodowego prawa humanitarnego ograniczaj膮cego skal臋 zniszczenia i przemocy nast臋puje w bardzo zr贸偶nicowanym stopniu. Niekt贸re zupe艂nie nie podejmuj膮 tych zagadnie艅, poniewa偶 producenci odg贸rnie wykluczaj膮 mo偶liwo艣膰 pojawienia si臋 cywil贸w na polu walki, zapominaj膮c jednak, 偶e r贸wnie偶 kombatanci s膮 przedmiotem praw i obowi膮zk贸w wynikaj膮cych z prawa mi臋dzynarodowego.
Wyja艣nia dr Mateusz Pi膮tkowski:
Inne gry wr臋cz afirmuj膮 czynienie z ludno艣ci cywilnej obiektu ataku 鈥� jak np. zdobycie osady w serii Total War (gracz mo偶e zadecydowa膰 o unicestwieniu ludno艣ci). Na przeciwnym biegunie znajduj膮 si臋 takie tytu艂y jak ARMA III, gdzie we wsp贸艂pracy z Mi臋dzynarodowym Komitetem Czerwonego Krzy偶a przygotowano dodatek do tego symulatora wsp贸艂czesnego pola walki pod nazw膮 鈥濴aws of War鈥�. Gracz ma do wyboru kilka scenariuszy zwi膮zanych z prowadzeniem dzia艂a艅 wojennych, ale z zachowaniem przepis贸w mi臋dzynarodowego prawa humanitarnego.
Zachowania gracza a prawo humanitarne
Celem projektu 艂贸dzkiego prawnika jest pr贸ba odpowiedzi na pytanie, czy w grach komputerowych osadzonych fabularnie w warunkach konfliktu zbrojnego, zachowanie gracza jest w jakikolwiek spos贸b nacechowane b膮d藕 determinowane normami mi臋dzynarodowego prawa humanitarnego.
Dodaje dr Mateusz Pi膮tkowski:
Bardzo istotne jest te偶 zbadanie, na ile pa艅stwa, kt贸re s膮 zobowi膮zane do wdra偶ania norm ius in bello 鈥瀢e wszystkich okoliczno艣ciach鈥� mog膮 i powinny wp艂ywa膰 na producent贸w gier komputerowych celem promowania mi臋dzynarodowego prawa humanitarnego tak偶e w wirtualnej rzeczywisto艣ci.
Badania 艂贸dzkiego naukowca prowadzone s膮 przy wykorzystaniu obserwacji, poniewa偶 nie ma jeszcze 偶adnych opracowa艅, kt贸re 鈥� pos艂uguj膮c si臋 ta metod膮 鈥� poddawa艂yby analizie wirtualn膮 rzeczywisto艣膰 gier i zderza艂y j膮 z normami mi臋dzynarodowego prawa humanitarnego. Ich efektem b臋dzie przygotowanie artyku艂u naukowego, kt贸ry w formie studium przypadku ma analizowa膰 aktualny stopie艅 oddzia艂ywania tego prawa w grach komputerowych.
Wyniki bada艅 powinny zainteresowa膰 w pierwszej kolejno艣ci producent贸w gier komputerowych, r贸wnie偶 same pa艅stwa (np. w przedmiocie wprowadzenia systemowych ogranicze艅 co do tre艣ci gier), a tak偶e u偶ytkownik贸w, w kontek艣cie ich krytycznego podej艣cia do kontrowersyjnych sytuacji, z jakimi stykaj膮 si臋 w grach osadzonych w realiach konfliktu zbrojnego.
W wirtualnym 艣wiecie鈥�
Poziom atrakcyjno艣ci, skomplikowania graficznego i fabularnego gier ci膮gle ro艣nie, sprawiaj膮c, 偶e nowe produkty na rynku bij膮 rekordy sprzeda偶y. Trend ten zosta艂 wzmocniony przez pandemi臋 COVID-19. Brak mo偶liwo艣ci opuszczania dom贸w i d艂ugotrwa艂a izolacja sprawi艂y, 偶e wiele os贸b zdecydowa艂o si臋 sp臋dza膰 ten trudny czas przed monitorem komputera. Wed艂ug danych udost臋pnionych przez firm臋 Valve, w艂a艣ciciela serwisu Steam (najwi臋kszej platformy do gier na komputerach osobistych), w szczytowym okresie lockdownu w kwietniu 2020 roku, zarejestrowano prawie 24 mln u偶ytkownik贸w z ca艂ego 艣wiata zalogowanych jednocze艣nie, z czego blisko 7 mln graj膮cych w tym samym czasie w gry oferowane przez t臋 platform臋. Kolejny lockdown na pocz膮tku 2021 roku 鈥瀦aowocowa艂鈥� nast臋pnym rekordem - blisko 27 mln u偶ytkownik贸w zalogowanych w tym samym momencie.
Projekt dra Mateusza Pi膮tkowskiego realizowany jest w ramach konkursu Inicjatywa Doskona艂o艣ci 鈥� Uczelnia Badawcza (IDUB).
Granty IDUB U艁
Inicjatywa Doskona艂o艣ci 鈥� Uczelnia Badawcza U艁 to konkursy grantowe, w ramach kt贸rych Uniwersytet 艁贸dzki finansuje pomys艂y badawcze swoich naukowc贸w i doktorant贸w. Poprzez wspieranie ich w uprawianiu dobrej nauki uczelnia realizuje strategi臋 d膮偶enia do doskona艂o艣ci badawczej we wszystkich dziedzinach i dyscyplinach. Konkursy s艂u偶膮 tak偶e umi臋dzynarodowieniu - rozwijaniu i zacie艣nianiu wsp贸艂pracy uniwersytetu z badaczami z zagranicy. W ramach grant贸w skierowanych do naukowc贸w spoza uczelni do zespo艂u U艁 do艂膮czaj膮 do艣wiadczeni i m艂odzi badacze. Sprzyja to fuzji do艣wiadcze艅 i podnoszeniu potencja艂u naukowego uniwersytetu, wspiera nawi膮zywanie kontakt贸w i mobilno艣膰 pracownik贸w.
Granty s膮 finansowane w ramach zwi臋kszonej o 2% subwencji dla uczelni, kt贸re w 2019 roku przyst膮pi艂y do konkursu (IDUB). Uniwersytet 艁贸dzki b臋dzie otrzymywa艂 dodatkowe 艣rodki na badania naukowe do 2026 roku. Wewn臋trzne konkursy grantowe s膮 realizowane od 2020 roku.
Obecnie, w II edycji kwot膮 ponad 3 miliona z艂otych dofinansowano m艂odych, do艣wiadczonych badaczy oraz doktorant贸w w takich konkursach grantowych, jak: IDUB U艁 鈥濭ranty dla m艂odych i do艣wiadczonych badaczy鈥� oraz 鈥濪oktoranckie granty badawcze鈥�.
惭补迟别谤颈补艂: dr Mateusz Pi膮tkowski, Wydzia艂 Prawa i Administracji U艁
Redakcja: Iwona Ptaszek-Zieli艅ska, Centrum Promocji U艁