System kaucyjny to mechanizm prawny, kt贸ra ma prowadzi膰 do zwi臋kszenia odzysku jednorazowych opakowa艅 po napojach, a konkretniej materia艂贸w, z kt贸rych s膮 one produkowane: plastiku, szk艂a i metalu.
Mechanizm ten polega膰 b臋dzie na doliczeniu do ceny napoju 鈥瀗a p贸艂ce鈥� kaucji za opakowanie, w kt贸re jest on zapakowany. Kwota ta w zale偶no艣ci od typu opakowania b臋dzie wynosi膰 od 50 groszy do 1 z艂ot贸wki. Co warto podkre艣li膰 kaucja doliczana b臋dzie dopiero przy kasie (raczej nie b臋dzie ona uwzgl臋dniana na cen贸wkach), wi臋c miejmy to w pami臋ci kalkuluj膮c co mo偶emy kupi膰 za te przys艂owiowe klika z艂otych posiadane w kieszeni!
Systemem kaucyjnym obj臋te b臋d膮:
- butelki plastikowe o pojemno艣ci do 3 litr贸w (kaucja wynosz膮ca 鈥� 0,50 z艂)
- puszki metalowe o pojemno艣ci do 1 litra (kaucja wynosz膮ca 鈥� 0,50 z艂)
- butelki szklane wielokrotnego u偶ytku o pojemno艣ci do 1,5 litra (kaucja wynosz膮ca 鈥� 1,00 z艂)
Obowi膮zki te nie b臋d膮 dotyczy膰 miedzy innymi produkt贸w mlecznych czy tzw. 鈥瀖a艂pek鈥�, dlatego dla zwyk艂ego konsumenta najwa偶niejsze jest to, 偶e systemem kaucyjnym obj臋te s膮 te opakowania, kt贸re oznaczone s膮 znakiem kaucji!
System kaucyjny b臋dzie obowi膮zywa艂 w Polsce od 1 pa藕dziernika 2025 r., po tej dacie w sklepach zaczn膮 powoli pojawia膰 si臋 napoje w opakowaniach oznaczonych symbolem systemu kaucyjnego. Co wa偶ne, tylko produkt贸w oznaczonych tym symbolem b臋d膮 dotyczy艂y zasady systemu co wprost oznacza, 偶e w pierwszych tygodniach pa藕dziernika wci膮偶 wi臋kszo艣膰 produkt贸w dost臋pnych w sklepach nie b臋dzie obj臋ta kaucj膮.
Jak odzyska膰 pobran膮 kaucj臋?
Kaucj臋 b臋dzie mo偶na odzyska膰 oddaj膮c opakowania w wyznaczonych punktach takich jak:
- sklepy powy偶ej 200 m虏, kt贸re oferuj膮 napoje w opakowaniach obj臋tych systemem kaucyjnym
- sklepy poni偶ej 200 m虏, w kt贸rych sprzedawane b臋d膮 napoje w butelkach szklanych wielokrotnego u偶ytku, ale sklepy te przyjmowa膰 b臋d膮 wy艂膮cznie szklane butelki oznaczone symbolem systemu kaucyjnego
- pozosta艂ych sklepach, kt贸re przyst膮pi膮 do systemu
- automatach kaucyjnych dost臋pnych tak偶e poza punktami handlowymi
- innych punktach zbi贸rki
Co wa偶ne, oddawane opakowanie nie mo偶e by膰 zgniecione, musi by膰 pozbawione zawarto艣ci (ale nie jest konieczne jego p艂ukanie lub mycie) i musi mie膰 etykiet臋! Bez spe艂nienia tych warunk贸w nie b臋dzie mo偶liwe odzyskanie pieni臋dzy pobranych od nas w formie kaucji. Do zwrotu nie b臋dzie potrzebny paragon, a opakowania mo偶emy zwr贸ci膰 w innym miejscu ni偶 go zakupili艣my. Pieni膮dze b臋dziemy mogli odzyska膰 w formie bonu do p艂atno艣ci w danym punkcie sprzeda偶y lub got贸wk臋.
Podstaw膮 do wprowadzenia w Polsce systemu kaucyjnego jest dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej 2019/904 w sprawie zmniejszenia wp艂ywu niekt贸rych produkt贸w z tworzyw sztucznych na 艣rodowisko (tzw. dyrektywa SUP). Nak艂ada ona na pa艅stwa cz艂onkowskie obowi膮zek zapewnienia selektywnej zbi贸rki odpad贸w do cel贸w ich ponownego wykorzystania. Przedsi臋biorcy wprowadzaj膮cy na rynek napoje w opakowaniach b臋d膮 musieli osi膮gn膮膰 okre艣lone poziomy selektywnego zbierania opakowa艅 i odpad贸w opakowaniowych w ramach systemu (77% od 2025 r. i 90% od 2029 r.).
W tej chwili w Polsce wg. oficjalnych danych , poziom recyklingu opakowa艅 z tworzyw sztucznych plasuje si臋 na poziomie oko艂o 46,3%. Jednak rzeczywiste wykorzystanie odpad贸w z recyklingu w nowych produktach opakowaniowych jest znacznie ni偶sze. Z tego wzgl臋du powinni艣my d膮偶y膰 do ograniczania wykorzystywania opakowa艅 jednorazowego u偶ytku wykonanych z tworzyw sztucznych. Robimy to na Wydziale Biologii i Ochrony 艢rodowiska zapewniaj膮c studentom i pracownikom dost臋p do dystrybutor贸w z wod膮!
Materia艂: Jaros艂aw Brodecki ()
Redakcja: Mateusz Kowalski (Centrum Promocji, )