Naukowc贸w interesuje proces odbioru polskiej sztuki wsp贸艂czesnej w艣r贸d m艂odych, wykszta艂conych ludzi. Zamierzaj膮 przebada膰 oko艂o 40 os贸b (w wieku od 25 do 35 lat) z wy偶szym wykszta艂ceniem. Uzyskane dane jako艣ciowe oraz ilo艣ciowe maj膮 docelowo wykaza膰 spos贸b odczytywania i rozumienia sztuki nowoczesnej przez osoby odwiedzaj膮ce galerie i muzea.
Badania realizuj膮: dr hab. Tomasz Ferenc , prof. U艁, kierownik i wyk艂adowca 艁贸dzkiej Szko艂y Filmowej, dr Kamila Bia艂y z Katedry Socjologii Sztuki oraz Dagna Kido艅 鈥� doktorantka Szko艂y Doktorskiej Nauk Spo艂ecznych U艁 i pracownik 艁贸dzkiej Szko艂y Filmowej.
Interesuje nas to, co warunkuje ten proces, jakie czynniki wp艂ywaj膮 na gust i artystyczne preferencji m艂odej polskiej elity. Przyczyn kszta艂tuj膮cych odbi贸r sztuki szukamy jednak nie tyle w cechach dzie艂, co w odbiorcach
m贸wi Dagna Kido艅.
Jak rozumiana jest sztuka wsp贸艂czesna?
Uczestnicy eksperymentu poddawani s膮 r贸偶norodnym obserwacjom i pomiarom. Podczas sesji ogl膮daj膮 reprodukcje obraz贸w, nast臋pnie udzielaj膮 wywiad贸w i wype艂niaj膮 kwestionariusz. Do 艣ledzenia ruchu ich ga艂ek ocznych u偶ywany jest stacjonarny eytracker Gazepoint GP3 DH.
W badaniach wykorzystywane s膮 reprodukcje wybranych dzie艂 polskiej sztuki wsp贸艂czesnej, kt贸ra mo偶e by膰 r贸偶nie odbierana i wywo艂ywa膰 u ka偶dego z badanych odmienne emocje. Zw艂aszcza prace niejednoznaczne poszerzaj膮 spektrum interpretacji i prze偶y膰, jakie wywo艂uj膮.
Przyj臋li艣my perspektyw臋, 偶e do艣wiadczanie sztuki i prze偶ycia emocjonalne, jakich dostarcza, s膮 g艂贸wnym punktem odniesienia. Na to, jak odbieramy sztuk臋, maj膮 wp艂yw wykszta艂cenie, przygotowanie intelektualne, do艣wiadczenie czy status spo艂eczny. Zak艂adamy jednak, 偶e istniej膮 r贸wnie偶 inne, pozaestetyczne czynniki, kt贸re maj膮 znaczenie dla recepcji sztuki. Ten, na kt贸rym chcieliby艣my si臋 skupi膰, to postawa 艣wiatopogl膮dowa, r贸wnie偶 odnosz膮ca si臋 do polityki, jak i przekona艅 na temat rozmaitych aspekt贸w 偶ycia spo艂ecznego
t艂umaczy Dagna Kido艅.
W ramach samodzielnych bada艅 do doktoratu, Dagna Kido艅 sprawdza ponadto reakcje odwiedzaj膮cych galerie sztuki w 艁odzi i Warszawie. Badani ogl膮daj膮 instalacje artystyczne, udzielaj膮 wywiad贸w oraz rozwi膮zuj膮 testy. Do 艣ledzenia ruchu ich ga艂ek ocznych u偶ywany jest mobilny eyetracker Pupil Labs Invisible.
Tradycja bada艅 odbioru sztuki na Uniwersytecie 艁贸dzkim
Badanie odbioru sztuk plastycznych czy literatury ma na 艂贸dzkiej uczelni d艂ug膮 tradycj臋. Zagadnieniem tym zajmowali si臋 wybitni profesorowie: Stanis艂aw Ossowski i Antonina K艂oskowska, potem doktoranci i wyk艂adowcy U艁: prof. Bogus艂aw Su艂kowski oraz prof. Anna Matuchniak-Mystkowska. Wszyscy szeroko opisywali zale偶no艣ci i czynniki maj膮ce wp艂yw na percepcj臋 dzie艂a. Badania te realizowano w oparciu o 贸wczesne metody, jakimi by艂y g艂贸wnie wywiady i kwestionariusze.
Dzi艣 technologia pozwala bada膰 proces odbioru tak偶e na poziomie fizjologicznym. R贸偶nego rodzaju sensory biometryczne daj膮 mo偶liwo艣膰 jeszcze g艂臋bszej analizy procesu percepcji bod藕c贸w estetycznych. Badacze chc膮 znale藕膰 powi膮zanie mi臋dzy do艣wiadczaniem zmys艂owym sztuki, cz臋sto intuicyjnym i nieu艣wiadomionym, a procesem my艣lowym, kt贸ry jest efektem 艣wiadomego ju偶 przetwarzania otrzymanych danych.
Eye tracking, face-reading i GSR a sztuka wsp贸艂czesna
Wsp贸艂czesny wymiar bada艅 zostanie osi膮gni臋ty dzi臋ki trzem technologiom. Pierwsz膮 z nich jest eye tracking, czyli okulografia, kt贸ra 艣ledzi ruch ga艂ki ocznej i nanosi 艣cie偶k臋 wzroku na ogl膮dan膮 ilustracj臋. Dzi臋ki temu mo偶na prze艣ledzi膰, w jaki spos贸b ogl膮dany jest bodziec, w jakiej kolejno艣ci i na co patrzymy, co przykuwa nasz wzrok, a co zupe艂nie zignorujemy. Poniewa偶 spogl膮damy na te cz臋艣ci obrazu, na kt贸re zwracamy uwag臋, o kt贸rych my艣limy lub kt贸re maj膮 dla nas jakie艣 znacznie, przyjmuje si臋, 偶e spos贸b patrzenia odzwierciedla spos贸b my艣lenia wzrokowego. Z kolei parametry trajektorii ruchu ga艂ek ocznych mo偶na interpretowa膰 jako wska藕niki proces贸w umys艂owych. Dlatego nagranie pokazuje nieu艣wiadomiony proces analizy danego obiektu dokonany za pomoc膮 zmys艂u wzroku.
Drug膮 technologi膮 jest face-reading, czyli specjalne oprogramowanie, kt贸re poddaje mimik臋 respondent贸w analizie pod k膮tem emocji. Algorytm 艣ledz膮cy ruchy mi臋艣ni twarzy s艂u偶y do rozpoznawania emocjonalnych ekspresji cz艂owieka. Wykrywa wi臋c, czy kto艣 zareaguje na dan膮 prac臋 w spos贸b pozytywny, czy mo偶e poka偶e zaskoczenie, zdziwienie lub zniesmaczenie.
Trzeci膮 jest GSR, czyli sensor mierz膮cy galwaniczn膮 reakcj臋 sk贸ry, kt贸ra zmienia si臋 wraz ze zmian膮 emocji. Wyniki pomiaru wskazuj膮 na poziom pobudzenia wywo艂any okre艣lonym bod藕cem. Nawet je艣li o tym nie wiemy i tego nie czujemy, sk贸ra reaguje w sytuacji stresu czy gniewu, a zatem ujawnia ukryte emocje.
Dzi臋ki sensorom b臋dzie mo偶na skonfrontowa膰 to, co nieu艣wiadomione, z tym co refleksyjne
podsumowuje Dagna Kido艅.
Przebieg bada艅 mo偶na 艣ledzi膰 na .
Materia艂 藕r贸d艂owy: Dagna Kido艅, dr hab. Tomasz Ferenc, prof. U艁; redakcja: Honorata Ogieniewska, Centrum Promocji U艁