Czarny Pi膮tek, czyli szum wok贸艂鈥� akcji promocyjnych
Wi臋kszo艣膰 sieci korzysta z szumu medialnego wok贸艂 Black Friday oraz faktu, 偶e o specjalnych wyprzeda偶ach z tej okazji wed艂ug r贸偶nych bada艅, s艂ysza艂o od 50 do nawet 90% Polak贸w. Dzia艂ania promocyjne wychodz膮 poza Czarny Pi膮tek i posi艂kuj膮 si臋 has艂ami typu: Czarny Tydzie艅 (Black Week), Black Friday w ka偶dy weekend miesi膮ca, wyprzedzamy Black Friday, Black Week tydzie艅 wcze艣niej (m贸wi膮c o wcze艣niejszych okazjach) itp. Popularno艣膰 tego typu akcji promocyjnych, wynika tak偶e z coraz powszechniejszego planowania przed艣wi膮tecznych zakup贸w, a wi臋c wi膮偶e si臋 z gromadzeniem prezent贸w dla najbli偶szych ju偶 od prze艂omu pa藕dziernika i listopada. Dzi臋ki temu na grudzie艅 mog膮 zosta膰 trudne do zrealizowania wcze艣niej zakupy spo偶ywcze.
Takie podej艣cie w wielu przypadkach nie obci膮偶a nadto bud偶etu w stricte 艣wi膮tecznym miesi膮cu. Korzystaj膮 na tym zar贸wno handlowcy, jak i sami klienci. Ci pierwsi maj膮 sezon 艣wi膮teczny w zasadzie od 2 listopada (w niekt贸rych przypadkach nawi膮zania do 艣wi膮t pojawiaj膮 si臋 jeszcze w pa藕dzierniku), ci drudzy mog膮 sobie pozwoli膰 na wi臋ksze zakupy.
Podczas Black Friday 2021 takie podej艣cie do zakup贸w mo偶e by膰 tak偶e spowodowane galopuj膮c膮 inflacj膮 i obaw膮 o dalszy wzrost cen, a tym samym niepokojem czy bud偶et domowy pod藕wignie zaplanowane zakupy 艣wi膮teczne. W konsekwencji przez tak膮 eksploatacj臋 niew膮tpliwie no艣nego has艂a w handlu, jakim jest Black Friday, mo偶na stwierdzi膰, i偶 czarny pi膮tek w wydaniu krajowym jest jedynie s艂ab膮 karykatur膮 orygina艂u zza oceanu.
Omnichannel w s艂u偶bie Black Friday
Obecnie coraz cz臋艣ciej sieci handlowe 艂膮cz膮 Black Friday z Cyber Monday, zwi膮zanym z r贸wnie atrakcyjnymi ofertami w poniedzia艂ek nast臋puj膮cy po czarnym pi膮tku, ale z za艂o偶enia odnosz膮cymi si臋 do handlu internetowego. Powodem tego jest m.in. fakt rozwijania przez sieci handlowe koncepcji omnichannel - po艂膮czenia i przenikania si臋 nawzajem r贸偶nych form sprzeda偶y (np. tradycyjnych 鈥� sklepy stacjonarne i wirtualnych 鈥� sklepy internetowe, aplikacje umo偶liwiaj膮ce zakupy).
To zach臋ca klient贸w do korzystania z r贸偶nych form zakup贸w, np. kupon ze specjalnym kodem rabatowym w czasie zakup贸w w Czarny Pi膮tek w sklepie stacjonarnym do wykorzystania w kolejny poniedzia艂ek tylko w sklepie internetowym. Dodatkowo, za spraw膮 zmian nawyk贸w zakupowych spowodowanych pandemi膮, granica pomi臋dzy Black Friday (w zamy艣le 鈥炁泈i臋to鈥� zakup贸w stacjonarnych) z nast臋puj膮cym po nim Cyber Monday (odpowiednik czarnego pi膮tku dla e-commerce) si臋 zaciera.
Czarny Pi膮tek - wyprzeda偶owe pu艂apki
Nale偶y tak偶e zastanowi膰 si臋, czy dzi臋ki wyprzeda偶om w ten wyj膮tkowy dla handlu pi膮tek jako konsumenci naprawd臋 oszcz臋dzamy, czy nara偶amy si臋 na niepotrzebne wydatki? Jednoznacznej odpowiedzi nie ma. Jak zwykle mo偶na jedynie doradzi膰, 偶eby stara膰 si臋 nie kupowa膰 pod wp艂ywem impulsu.
Has艂a typu 鈥瀖inus 90%鈥� opatrzone s膮 najcz臋艣ciej gwiazdk膮, i偶 dotycz膮 jedynie wybranego asortymentu. A tym wybranym jest najcz臋艣ciej jaki艣 jeden produkt od kilku sezon贸w zalegaj膮cy na p贸艂kach magazynowych. Trzeba pami臋ta膰, 偶e w wi臋kszo艣膰 konsument贸w wyposa偶onych jest w skuteczne narz臋dzie do weryfikacji atrakcyjno艣ci ka偶dej oferty promocyjnej 鈥� smartfon, a tak偶e dedykowane aplikacje s艂u偶膮ce do por贸wnywania cen na przestrzeni okre艣lonego czasu. W zwi膮zku z tym, 偶eby unikn膮膰 p贸藕niejszych rozczarowa艅, najlepiej por贸wnywa膰 ceny bie偶膮ce u r贸偶nych handlowc贸w, analizowa膰 ceny produkt贸w (szczeg贸lnie tych dro偶szych) w okre艣lonym przedziale czasowym.
Konsumenci powinni mie膰 r贸wnie偶 艣wiadomo艣膰, 偶e cz臋艣膰 handlowc贸w mo偶e pokusi膰 si臋 o nielegalne praktyki w czasie Black Friday, jak i w ca艂ym okresie przed艣wi膮tecznym. Skrajnym przypadkiem mo偶e by膰 podszywanie si臋 pod jaki艣 znany sklep internetowy i sprowokowanie dokonania p艂atno艣ci przez konsumenta za towar, kt贸rego oczywi艣cie nigdy nie otrzyma. Inna nieuczciwa praktyka to manipulacja cen膮 - sztuczne podwy偶szanie ceny wyj艣ciowej i nast臋pnie jej obni偶anie (pod has艂em promocji) do poziomu zbli偶onego do ceny regularnej. Kolejn膮 nielegaln膮 praktyk膮 mo偶e by膰 informowanie konsumenta, i偶 dany produkt w promocyjnej cenie dost臋pny jest tylko w okre艣lonym czasie, np. w Czarny Pi膮tek, podczas gdy jest to niezgodne z prawd膮 鈥� celem takiego dzia艂ania jest nak艂onienie klienta do podj臋cia natychmiastowej decyzji o zakupie. Tym samym konsument pozbawiany jest niejako mo偶liwo艣ci dokonania 艣wiadomego wyboru.
Tekst: dr Mariusz Wo藕niakowski, Katedra Marketingu, Wydzia艂 Zarz膮dzania U艁
Redakcja: Centrum Promocji U艁