Ten temat komentuje dr Pawe艂 艁uczak z Wydzia艂u Zarz膮dzania Uniwersytetu 艁贸dzkiego.
Ju偶 od 26 kwietnia pracownik pracuj膮cy przez okres co najmniej 6 miesi臋cy zyska prawo do wnioskowania o bardziej przewidywalne i bezpieczne warunki pracy, w tym polegaj膮ce na zmianie rodzaju pracy lub, w przypadku pracownik贸w zatrudnionych na cz臋艣膰 etatu, o zatrudnienie w pe艂nym wymiarze czasu pracy. R贸wnie偶 pracownik zatrudniony na podstawie umowy o prac臋 na czas okre艣lony b臋dzie m贸g艂 wnioskowa膰 do pracodawcy o zmian臋 rodzaju umowy o prac臋 na czas nieokre艣lony. Pracodawca w miar臋 swoich mo偶liwo艣ci powinien wniosek pracownika rozpatrzy膰 pozytywnie, a w przypadku braku takiej mo偶liwo艣ci uzasadni膰 odmow臋.
Pracodawca zobowi膮zany b臋dzie ustosunkowa膰 si臋 w postaci papierowej lub elektronicznej do wniosku pracownika nie p贸藕niej ni偶 w terminie 1 miesi膮ca od dnia jego otrzymania, a w razie nieuwzgl臋dnienia wniosku poinformowa膰 go o przyczynie odmowy. Dotychczasowy normalny dialog w tym zakresie mi臋dzy stronami stosunku pracy 鈥� pracodawc膮 a pracownikiem 鈥� zast膮piony zostanie formaln膮 wymian膮 pism. Takie podej艣cie stoi w sprzeczno艣ci z tym, o co od lat toczy si臋 walka 鈥� nadmiern膮 biurokratyzacj膮. Zwa偶ywszy na fakt, i偶 uprawnienie do wnioskowania o bardziej przewidywalne i bezpieczne warunki pracy posiada膰 b臋dzie ka偶dy pracownik zatrudniony u danego pracodawcy przez co najmniej 6 miesi臋cy, pracodawcy ju偶 dzisiaj spodziewa膰 si臋 mog膮 szeregu nowych wniosk贸w od pracownik贸w. Pami臋ta膰 nale偶y r贸wnie偶, i偶 pracownik wnioskowa膰 o tak膮 zmian臋 b臋dzie m贸g艂 co roku.
Pracodawca b臋dzie musia艂 informowa膰 pracownik贸w o wolnych stanowiskach pracy i mo偶liwo艣ci awansu
Obowi膮zek informowania wszystkich pracownik贸w o wolnych stanowiskach pracy i procedurach awansu to kolejny nakaz na艂o偶ony na pracodawc臋 zgodnie ze zmianami w kodeksie pracy, kt贸re wejd膮 w 偶ycie ju偶 26 kwietnia 2023 r. Pocz膮wszy od tej daty pracodawca w spos贸b zwyczajowo przyj臋ty w swoim zak艂adzie pracy b臋dzie musia艂 poinformowa膰 pracownik贸w o planowanych awansach, daj膮c in tym samym mo偶liwo艣膰 swobodnego aplikowania w ramach rekrutacji wewn臋trznych. Niezale偶nie od pierwotnego zamiaru ustawodawcy, regulacja skutkowa膰 b臋dzie zmuszeniem pracodawcy do poinformowania pracownik贸w o utworzeniu w organizacji nowego stanowiska czy te偶 rozwoju konkretnego dzia艂u. Cho膰 rekrutacja wewn臋trzna, czyli pozyskiwanie kandydata do pracy z wewn膮trz organizacji posiada ca艂y szereg zalet, kt贸rych bez w膮tpienia pracodawcy s膮 艣wiadomi, to w niekt贸rych sytuacjach uzasadnionym i celowym dzia艂aniem jest skupienie si臋 tylko na rekrutacji zewn臋trznej.
Nowy obowi膮zek budzi uzasadnione obawy pracodawc贸w, dla kt贸rych niejednokrotnie wi膮za膰 si臋 to b臋dzie z konieczno艣ci膮 wcze艣niejszego ujawnienia podj臋tych decyzji biznesowych i plan贸w rozwojowych. Nale偶y r贸wnie偶 zwr贸ci膰 uwag臋 na zwi臋kszone ryzyko ujawnienia konkurencyjnym podmiotom poufnych informacji dotycz膮cych rozwoju na nowych rynkach b膮d藕 plan贸w wprowadzania nowych produkt贸w. Dot膮d informacje te zarezerwowane by艂y dla w膮skiego grona os贸b pracuj膮cych nad danym projektem, obecnie z uwagi na konieczno艣膰 informowania ca艂ej organizacji o prowadzonych rekrutacjach ryzyko ich ujawnienia znacz膮co wzrasta.
Zastanawiaj膮ca mo偶e by膰 r贸wnie偶 przysz艂o艣膰 do艣膰 popularnych dzisiaj 鈥瀠krytych rekrutacji鈥�, podczas kt贸rych z uwagi na interes pracodawcy w pocz膮tkowych etapach nie s膮 ujawniane jego dane. Po zmianie przepis贸w znacznie 艂atwiejsze b臋dzie ustalenie faktycznego pracodawcy, kt贸ry stoi za ofert膮, co stanowi swoiste zaprzeczenie idei stoj膮cych za takimi dzia艂aniami.
Pracodawca b臋dzie musia艂 uzasadni膰 wypowiedzenie umowy na czas okre艣lony
Wskazanie przyczyny wypowiedzenia, czyli dotychczasowy obowi膮zek przypisany tylko do um贸w o prac臋 na czas nieokre艣lony, rozszerzony zostanie r贸wnie偶 na umowy o prac臋 na czas okre艣lony. Zmiana ta budzi chyba najwi臋ksze obawy pracodawc贸w. Przez lata jednym z g艂贸wnych powod贸w, dla kt贸rych umowy o prac臋 na czas nieokre艣lony uwa偶ane by艂y za szczeg贸lnie bezpieczne dla pracownika by艂a w艂a艣nie konieczno艣膰 wskazania na pi艣mie przyczyny ich wypowiedzenia przez pracodawc臋. Obowi膮zek ten sp臋dza艂 sen z powiek niejednemu pracodawcy, a pracownikowi dawa艂 prawo do kwestionowania tej przyczyny, co niejednokrotnie ko艅czy艂o si臋 przegranym przez pracodawc臋 sporem s膮dowym i konieczno艣ci膮 przywr贸cenia pracownika do pracy lub wyp艂aty odszkodowania.
Wchodz膮ca w 偶ycie 26 kwietnia 2023 r. nowelizacja Kodeksu Pracy zobowi膮偶e pracodawc贸w do wskazywania przyczyny wypowiedzenia umowy na czas okre艣lony. W praktyce po zako艅czeniu okresu pr贸bnego, pracodawca b臋dzie wi膮za艂 si臋 z pracownikiem na sta艂e, a rezygnacja z dalszej wsp贸艂pracy wymaga膰 b臋dzie wskazania konkretnej przyczyny, kt贸r膮 nie mo偶e by膰 sama 鈥瀦miana zdania鈥� przez pracodawc臋.
Nowe przepisy mog膮 zmieni膰 podej艣cie pracodawc贸w
Cho膰 polskie prawo gwarantuje przedsi臋biorcy swobod臋 prowadzenia dzia艂alno艣ci gospodarczej, w ramach kt贸rej jednym z fundamentalnych praw pracodawcy jest swobodny wyb贸r pracownik贸w, z kt贸rymi chce wsp贸艂pracowa膰 - nowelizowane przepisy kodeksu pracy wydaj膮 si臋 temu przeczy膰. Nowe przepisy w swym, bardzo s艂usznym zreszt膮, za艂o偶eniu mia艂y da膰 pracownikom wi臋ksze poczucie bezpiecze艅stwa i stabilno艣ci zatrudnienia. Istnieje natomiast ryzyko, 偶e w praktyce sk艂oni膮 one niejednego pracodawc臋 do nawi膮zywania wsp贸艂pracy z nowymi osobami w ramach pozapracowniczych form zatrudnienia, w szczeg贸lno艣ci kontrakt贸w b2b. Pozwol膮 one 鈥瀙racodawcy鈥� unikn膮膰 konieczno艣ci uzasadniania wypowiedzenia umowy czy te偶 odmowy zmiany jej warunk贸w na bardziej stabilne, a nawet publicznego informowania ca艂ej organizacji o wolnym wakacie czy planach awansowych.
Kom贸rki kadrowo-p艂acowe w organizacjach zyskaj膮 r贸wnie偶 szereg nowych zada艅 polegaj膮cych na konstruowaniu uzasadnie艅 wypowiedzenia umowy i odmowy zagwarantowania bardziej stabilnych warunk贸w zatrudnienia. W niejednej organizacji na popularno艣ci zyska korzystanie przez pracodawc贸w z kar porz膮dkowych, kt贸rych gromadzenie w aktach osobowych pracownika b臋dzie dawa艂o podstaw臋 do uzasadnienia wypowiedzenia umowy.
Autor: dr Pawe艂 艁uczak, Katedra Zarz膮dzania Zasobami Ludzkimi
Redakcja: Wydzia艂 Zarz膮dzania U艁