Rys historyczny
Pisana w getcie 艂贸dzkim Encyklopedia to przedsi臋wzi臋cie z wielu powod贸w wyj膮tkowe. Pracuj膮cy w Wydziale Archiwum dziennikarze, naukowcy i pisarze podj臋li si臋 opisania rzeczywisto艣ci getta w formie encyklopedycznych hase艂 wybieraj膮c najistotniejsze ich zdaniem wydarzenia, zjawiska, instytucje i osoby. Zadania podj臋li si臋 dosy膰 p贸藕no, bo jesieni膮 1943 r., gdy losy wojny ju偶 by艂y przes膮dzone, a kilkadziesi膮t tysi臋cy uwi臋zionych w getcie 偶y艂a nadziej膮 ko艅ca koszmaru.
Cel, jaki postawili sobie 鈥瀍ncyklopedy艣ci鈥� sformu艂owano jasno: 鈥濿 p贸藕niejszej epoce, kiedy b臋d膮 prowadzone badania nad gettem, taki zbi贸r, taka encyklopedia, b臋dzie mog艂a dostarczy膰 informacji tam, gdzie nie wystarczy sam opis warunk贸w鈥�.
Likwidacja getta w sierpniu 1944 r. przerwa艂a prac臋 nad encyklopedi膮, a Zag艂ad臋 prze偶y艂 zaledwie jeden z dziesi臋ciu pracuj膮cych nad tym projektem.
W getcie uda艂o si臋 opracowa膰 ponad 378 hase艂 z planowanych co najmniej 1347. Wydano je 10 lat temu w publikacji pt. 鈥濫ncyklopedia getta. Niedoko艅czony projekt archiwist贸w z getta 艂贸dzkiego鈥�.
O projekcie
Rosn膮ca wiedza na temat dziej贸w getta i coraz szersza dost臋pno艣膰 materia艂贸w archiwalnych sta艂y si臋 impulsem dla wsp贸艂czesnych badaczy, by opracowa膰 pozosta艂e, nieopracowane has艂a i doko艅czy膰 dzie艂a encyklopedyst贸w z 艂贸dzkiej 鈥瀌zielnicy zamkni臋tej鈥�.
Za realizacj臋 zadania odpowiedzialny by艂 kilkuosobowy interdyscyplinarny zesp贸艂 badaczy skupionych w , kt贸ry przez ponad sze艣膰 lat pracowa艂 tworz膮c 鈥濴eksykon getta 艂贸dzkiego鈥�. Poza has艂ami zaplanowanymi jeszcze w getcie przygotowano szereg nowych, ukazuj膮cych getto z nieznanej strony, odkrywaj膮cych losy wielu zapomnianych os贸b. Leksykon jest pierwszym tak kompleksowym zbiorem wiedzy na temat getta 艂贸dzkiego.
Jednym z efekt贸w prac nad projektem jest portal internetowy leksykongetta.pl kt贸ry zosta艂 zaprezentowany podczas spotkania w dniu 24 kwietnia 2025 r. w Bibliotece Uniwersytetu 艁贸dzkiego, gdzie zaanga偶owani w projekt pracownicy Centrum Bada艅 呕ydowskich im. Filipa Friedmana opowiedzieli o wyzwaniach zwi膮zanych z prac膮 nad Leksykonem.
Wideorelacja z prezentacji 鈥濴eksykonu getta 艂贸dzkiego鈥�
Projekt 鈥濴eksykon getta 艂贸dzkiego鈥� finansowany jest ze 艣rodk贸w Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki (projekt nr 11H 17 0226 85).
Informacje:
窜诲箩臋肠颈补: Mateusz Kowalski (WFH U艁)