Skorupiak obunogi z rodzaju Gammarus
Projekt realizowany jest we wsp贸艂pracy z zespo艂em litewskim, kt贸rego kierownikiem jest dr Denis Copilas-Ciocianu z . Po stronie polskiej projekt b臋d膮 realizowa膰 pracownicy i student/ka z Katedry Zoologii Bezkr臋gowc贸w i Hydrobiologii
Odkrywanie niewidzialnego 偶ycia: Tajemnice kryptycznych skorupiak贸w z Kaukazu
Przez d艂ugi czas zak艂adano, 偶e r贸偶nice w wygl膮dzie cech zewn臋trznych organizm贸w s膮 niezb臋dne do rozpoznania odr臋bnych gatunk贸w. Jednak post臋p bada艅 molekularnych w ostatnich dziesi臋cioleciach wykaza艂, 偶e wiele zwierz膮t, kt贸re wygl膮daj膮 identycznie, to tak naprawd臋 zupe艂nie r贸偶ne gatunki. To zjawisko, nazywane r贸偶norodno艣ci膮 kryptyczn膮, oznacza, 偶e r贸偶nice mi臋dzy gatunkami s膮 tak subtelne, 偶e nie da si臋 ich dostrzec w ich wygl膮dzie zewn臋trznym (morfologii). Naukowcy od dawna podejrzewali, 偶e takich 鈥瀗iewidzialnych鈥� gatunk贸w jest znacznie wi臋cej ni偶 s膮dzili艣my.
Odkrywanie gatunk贸w kryptycznych: dlaczego to takie wa偶ne?
Odkrywanie gatunk贸w kryptycznych ma ogromne znaczenie dla ochrony przyrody. Je艣li nie wiemy, ile gatunk贸w naprawd臋 istnieje, nie mo偶emy skutecznie chroni膰 tych, kt贸re s膮 zagro偶one wygini臋ciem. Ponadto, gatunki takie cz臋sto r贸偶ni膮 si臋 swoimi preferencjami 艣rodowiskowymi i niszami ekologicznymi - st膮d, w przypadku gatunk贸w wska藕nikowych dla jako艣ci 艣rodowiska (a takimi s膮 cz臋sto skorupiaki) niezwykle wa偶ne jest prawid艂owe okre艣lenie z iloma r贸偶nymi gatunkami mamy do czynienia. Dlatego naukowcy na ca艂ym 艣wiecie szukaj膮 nowych metod, kt贸re pozwol膮 im zidentyfikowa膰 i opisa膰 te ukryte skarby bior贸偶norodno艣ci.
Kaukaz 鈥� hotspot kryptyczno艣ci
Jednym z region贸w Europy, gdzie r贸偶norodno艣膰 kryptyczna mo偶e by膰 szczeg贸lnie wysoka, jest Kaukaz. W g贸rach i wodach tego regionu 偶yj膮 tysi膮ce r贸偶nych gatunk贸w, w tym wiele jeszcze nieznanych nauce. Szczeg贸lnie interesuj膮ce s膮 dla nas ma艂e skorupiaki obunogie z rodzaju Gammarus. S膮 one szczeg贸lnie istotne jako podstawa sieci troficznych ekosystem贸w wodnych w g贸rach, jak r贸wnie偶 stanowi膮 wa偶ne wska藕niki jako艣ci w贸d. Chocia偶 na pierwszy rzut oka wygl膮daj膮 bardzo podobnie, nasze dotychczasowe badania genetyczne sugeruj膮, 偶e w rzeczywisto艣ci, w wodach Kaukazu, mo偶e istnie膰 ponad 100 r贸偶nych gatunk贸w tych skorupiak贸w!
Cele projektu
Celem projektu jest dok艂adne zbadanie tych skorupiak贸w i stworzenie ich drzewa filogenetycznego.
Chcemy zrozumie膰, jak i kiedy powsta艂y te wszystkie gatunki, dlaczego s膮 tak podobne do siebie i jak zmienia艂a si臋 ich r贸偶norodno艣膰 na przestrzeni milion贸w lat. Aby to osi膮gn膮膰, wykorzystamy najnowsze technologie sekwencjonowania DNA.
鈥� opowiada o projekcie prof. dr hab. Micha艂 Grabowski.
Dlaczego to wa偶ne dla nas wszystkich?
Dzi臋ki planowanym badaniom mo偶liwe b臋dzie:
- Odkrycie nowych gatunk贸w: Zwi臋kszenie wiedzy o bogactwie 偶ycia na Ziemi.
- Zrozumienie ewolucji: Poszerzenie wiedzy o tym, jak powstaj膮 nowe gatunki i jak zmienia si臋 偶ycie na naszej planecie.
- Chronienie przyrody: Dzi臋ki dok艂adniejszej wiedzy o r贸偶norodno艣ci biologicznej b臋dziemy mogli lepiej chroni膰 zagro偶one gatunki - formalne uznanie i opisanie wielu z tych gatunk贸w zapewni ich d艂ugoterminow膮 ochron臋 w obliczu obecnie rozwijaj膮cego si臋 kryzysu r贸偶norodno艣ci biologicznej.
Nasze badania to nie tylko naukowa ciekawostka. To wa偶ny krok w kierunku lepszego zrozumienia i ochrony naszej planety.
鈥� podsumowuje prof. dr hab. Micha艂 Grabowski.
prof. dr hab. Micha艂 Grabowski 鈥� badacz w katedrze Zoologii Bezkr臋gowc贸w i Hydrobiologii. Swoj膮 dzia艂alno艣膰 badawcz膮 koncentruje m.in. na przestrzenno-czasowych wzorcach ewolucji w ekosystemach wodnych, inwazjach biologicznych w ekosystemach wodnych, czy wykorzystaniu barkodingu DNA jako narz臋dzia do badania bior贸偶norodno艣ci wodnej.
惭补迟别谤颈补艂: prof. dr hab. Micha艂 Grabowski.
Redakcja: Marcin Kowalczyk, Centrum Komunikacji Marki U艁, Kamila Knol-Micha艂owska, Centrum Promocji
Zdj臋cie: Tomasz Mamos