¾«¶«Ó°ÊÓ

Stop. Start. Zmień kierunek

Europejski Dzień Bez Samochodu, obchodzony corocznie 22 września, stanowi jedną z najważniejszych inicjatyw promujących zrównoważoną mobilność miejską w Europie. Choć jego wymiar jest przede wszystkim symboliczny, wydarzenie to wpisuje się w szerszy kontekst przemian transportowych, środowiskowych i społecznych. Święto jest wspierane przez Komisję Europejską oraz liczne samorządy i zachęca mieszkańców miast do rezygnacji z codziennego korzystania z samochodu na rzecz bardziej zrównoważonych form mobilności, takich jak transport publiczny, jazda na rowerze, ruch pieszy czy mobilność współdzielona.

 

Opublikowano: 22 września 2025

Pierwsze obchody Dnia Bez Samochodu miały miejsce w XX wieku i od tamtej pory inicjatywa rozwinęła się w wielu krajach europejskich. Jej głównym celem jest zachęcenie mieszkańców miast do tymczasowej rezygnacji z samochodów osobowych i wypróbowania alternatywnych środków transportu, takich jak komunikacja zbiorowa, rowery, ruch pieszy czy rozwiązania współdzielone. W wielu miastach dzień ten służy również jako okazja do zamknięcia części ulic dla ruchu samochodowego i oddania przestrzeni pieszym oraz rowerzystom.

Dlaczego to takie ważne?

Zbyt duże natężenie ruchu samochodowego wiąże się z szeregiem problemów, wśród nich mogą pojawiać się zanieczyszczenie powietrza, hałas, zatłoczenie ulic, brak przestrzeni dla mieszkańców i utrudnienia w organizacji życia miejskiego. Dzień Bez Samochodu przypomina, że samochód nie musi być domyślnym środkiem transportu w mieście, zwłaszcza tam, gdzie dostępne są inne, bardziej efektywne środki komunikacji.

Transport publiczny charakteryzuje siÄ™ wiÄ™kszÄ… efektywnoÅ›ciÄ… energetycznÄ… i przestrzennÄ… niż samochód prywatny. Jeden autobus czy tramwaj jest w stanie przewieźć kilkadziesiÄ…t osób na raz, zużywajÄ…c mniej energii i zajmujÄ…c znacznie mniej przestrzeni w porównaniu do tej samej liczby osób poruszajÄ…cych siÄ™ osobnymi pojazdami. 

Również rozwój mikromobilności, m.in. rowerów miejskich, hulajnóg czy systemów współdzielonego transportu, pozwala na zwiększenie elastyczności przemieszczania się bez konieczności posiadania auta.

DoÅ›wiadczenia wielu miast pokazujÄ…, że ograniczenie ruchu samochodowego, nawet tymczasowe, może przynieść pozytywne efekty. Spadek emisji spalin i haÅ‚asu, poprawa jakoÅ›ci powietrza, zwiÄ™kszenie bezpieczeÅ„stwa na ulicach czy wzrost aktywnoÅ›ci fizycznej mieszkaÅ„ców to tylko niektóre z obserwowanych korzyÅ›ci. Tego typu dziaÅ‚ania mogÄ… również sprzyjać odzyskiwaniu przestrzeni publicznej na potrzeby rekreacji, zieleni miejskiej i dziaÅ‚aÅ„ spoÅ‚ecznych, czego Å›wietnym przykÅ‚adem sÄ… łódzkie woonerfy. 

Mamy swój wkład

Uniwersytet �ódzki włącza się w działania na rzecz zrównoważonego rozwoju poprzez projekty takie jak „Zielony Kampus�, których celem jest poprawa efektywności energetycznej i kształtowanie postaw proekologicznych wśród społeczności akademickiej. Choć projekt nie jest bezpośrednio związany z Europejskim Dniem Bez Samochodu, ale wpisuje się w szerszy nurt działań wspierających bardziej świadome wybory transportowe i promujących odpowiedzialne korzystanie z przestrzeni miejskiej.

Europejski Dzień Bez Samochodu nie jest celem samym w sobie, ale raczej narzędziem edukacyjnym i impulsem do refleksji. Dla miast to okazja do testowania rozwiązań transportowych i planistycznych. Dla mieszkańców to chociażby zachęta do zmiany codziennych nawyków. W dłuższej perspektywie to właśnie takie wydarzenia mogą wspierać transformację transportową i energetyczną.

Materiał: Mateusz Sobociński, Szkoła Doktorska Nauk Społecznych U�, Katedra Zarządzania Miastem i Regionem, Wydział Zarządzania U�
Redakcja: Kacper Szczepaniak, Biuro Prasowe U�
´Ü»åÂáÄ™³¦¾±±ð:
 

Opublikowano: Daria Knera

ul. Narutowicza 68, 90-136 �ódź
NIP: 724 000 32 43
Adres do doręczeń elektronicznych (ADE): AE:PL-74796-17640-IHHIV-17
KONTAKT​â¶Ä‹â¶Ä‹â¶Ä‹â¶Ä‹â¶Ä‹â¶Ä‹

Projekt Multiportalu U� współfinansowany z funduszy Unii Europejskiej w ramach konkursu NCBR